Abstract:
การศึกษานี้ได้วิเคราะห์คุณลักษณะของแบคทีเรียที่แยกได้จากหอยนางรมสด จากร้านค้าปลีกบริเวณชายฝั่งทะเลอ่างศิลา ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2552 ถึงเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2554 จํานวน 1,785 ไอโซเลท เพื่อบ่งชี้ Vibrio parahaemolyticus โดยเฉพาะสายพันธุ์ก่อโรคและสายพันธุ์ระบาดทั่ว เมื่อทดสอบคุณสมบัติทางชีวเคมีและยืนยันเชื้อด้วยการใชเทคนิคพีซีอาร์เพิ่มปริมาณยีน ซึ่งจําเพาะต่อแบคทีเรียชนิดนี้ สามารถระบุเชื้อที่นํามาศึกษาว่าเป็น V. parahaemolyticus จํานวน 1,293 ไอโซเลท เมื่อนํา V. parahaemolyticus ดังกล่าวมาตรวจสอบการมีอยู่ของยีนก่อโรค คือ tdh และ trh พบว่ามี 17 ไอโซเลท (1.31 เปอร์เซ็นต์) แสดงผลบวกกับยีน tdh และมี 2 ไอโซเลท (0.15 เปอร์เซนต์) แสดงผลบวกกับยีน trh โดยไม่พบสายพันธุ์ที่มียีนทั้งสองยีนดังกล่าว เมื่อศึกษาลักษณะทางพันธุกรรมที่มีความสัมพันธ์กับสายพันธุ์ที่พบระบาดทั่ว โดยการทํา GS-PCR เพื่อตรวจสอบการมีอยู่ของ toxRS/new sequence รวมทั้งตรวจสอบการมีอยู่ของ ORF8 ของฟาจ f237 พบว่ามี 9 ไอโซเลท (0.31 เปอร์เซนต์) ที่มีจีโนไทป์เป็น tdh+ GS-PCR+ ORF8+ ซึ่งเป็นจีโนไทป์ของสายพันธุ์ระบาดทั่ว O3:K6 และซีโรไทป์อื่น ๆ ที่แปรผันมาจาก O3:K6 เมื่อวิเคราะห์ซีโรไทป์ของ V. parahaemolyticus ที่มีจีโนไทป์ของสายพันธุ์ระบาดทั่ว ร่วมกับสายพันธุ์อื่น พบว่า เชื้อเหล่านี้มีซีโรไทป์หลากหลาย โดยระบุได้เป็น 7 ซีโรไทป์ ได้แก่ O1:KUT, O4:KUT, O11:K36, O4:K4, O8:K41, O1:K68 และ O4:K42 โดยที่ O4:KUT เป็นซีโรไทป์ที่พบมากที่สุด (33.3 เปอร์เซนต์) โดยในการศึกษานี้ไม)พบซีโรไทป์ O3:K6 ซึ่งเป็นซีโรไทป์หลักของสายพันธุ์ระบาดทั่วอย่างไรก็ตามพบ V. parahaemolyticus 1 ไอโซเลท (tdh+ GS-PCR+, ORF8+) มีซีโรไทป์ O1:KUT ซึ่งเป็นซีโรไทป์หนึ่งที่พบได้ในสายพันธุ์ระบาดทั่ว ส่วนอีก 6 ซีโรไทป์ที่ตรวจนั้น ถือเป็นการรายงานครั้งแรกของอุบัติการณ์ในพื้นที่ภาคตะวันออกของประเทศไทยที่ตรวจพบซีโรไทป์เหล่านี้ใน V. parahaemolyticus ซึ่งมีจีโนไทป์สัมพันธ์กับสายพันธุืระบาดทั่ว ในอีกทางหนึ่ง เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลลําดับนิวคลีโอไทด์ของยีน 16S rRNA และ at pA ของ V. parahaemolyticus เหล่านี้ พบว่ามีความคล้ายคลึงกันมาก ซึ่งไม่สามารถนํามาใช้ในการบ่งชี้ความแตกต่างในระดับสายพันธุ์ได้ ผลที่ได้จากการศึกษานี้แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่าพื้นที่ชายฝั่งทะเลแถบตะวันออกของประเทศไทยมีอุบัติการณ์ของ V. parahaemolyticus สายพันธุ์ก่อโรคทั่วไปและสายพันธุ์ก่อโรคที่มีความสัมพันธ์กับสายพันธุ์ระบาดทั่ว โดยที่หอยนางรมเป็นแหล่งสะสมเชื้อ V. parahaemolyticus ที่สําคัญ ซึ่งเป็นข้อบ่งชี้ถึงความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นทั้งกับผูบริโภคและสิ่งแวดล้อม ดังนั้นจึงควรมีมาตรการการจัดการที่ดี รวมทั้งการพัฒนาโมเลกุลเครื่องหมายเพื่อใช้ในการตรวจสอบเชิงระบาดวิทยาได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อประโยชน์ในการป้องกันและลดความเสี่ยงหรืออันตรายที่อาจเกิดขึ้นจากการแพร)ระบาดของแบคทีเรียชนิดนี้ในอนาคต
