การสร้างสรรค์การแสดงในฐานะวัฒนธรรมสร้างสรรค์เพื่อชุมชน: กรณีศึกษาการสร้างสรรค์หนังใหญ่ร่วมสมัย เรื่อง พระอภัยมณี ตอนสุดสาครจับม้านิลมังกร

Abstract

งานวิจัยเรื่อง การสร้างการแสดงในฐานะวัฒนธรรมสร้างสรรค์เพื่อชุมชน: กรณีศึกษาการสร้างสรรค์หนังใหญ่ร่วมสมัยเรื่องพระอภัยมณี ตอนสุดสาครจับม้านิลมังกรมีวัตถุประสงค์การวิจัยเพื่อสร้างสรรค์การแสดงหนังใหญ่ร่วมสมัยร่วมกับคณะหนังใหญ่วัดบ้านดอน จังหวัดระยอง การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยปฏิบัติการแสดงโดยการศึกษาอัตลักษณ์การเชิดหนังใหญ่ของคณะหนังใหญ่วัดบ้านดอน การสัมภาษณ์ครูอำไพ บุญรอดเป็นผู้ตรวจสอบข้อมูลด้านการแสดง กระบวนการสร้างสรรค์แบ่งออกเป็น ๓ ขั้นตอนได้แก่ ๑) การสร้างบท บทที่ใช้ในการแสดงมาจากการดัดแปลงนิทานคำกลอนเรื่อง พระอภัยมณีโดยเลือกตอน สุดสาครจับม้านิลมังกร ๒) การทดลองออกแบบการเต้นและการเชิดหนังโดยมีการสร้างหนังใหญ่จำนวน ๓ ตัว ได้แก่หนังสุดสาคร หนังม้านิลมังกร และหนังสุดสาครจับม้านิลมังกรโดยกำหนดแนวคิดการออกแบบท่าเต้นและการเชิดรูปแบบการเต้นคู่ (Pas de deux) เพื่อใช้แสดงศักยภาพของนักเชิดหนังใหญ่ ๓) การนำผลการทดลองจากการวิจัยไปฝึกปฏิบัติการแสดงร่วมกับคณะหนังใหญ่วัดบ้านดอนโดยมีอาจารย์อำไพ บุญรอด หัวหน้าคณะหนังใหญ่วัดบ้านดอน พร้อมด้วยนายมานะ ล่วงพ้นและนายอครพล เชิงกรายผู้ควบคุมการฝึกซ้อมและกำกับการแสดงหนังใหญ่ร่วมสมัยเรื่อง พระอภัยมณี ตอนสุดสาครจับม้านิลมังกร ผลงานสร้างสรรค์จากการปฏิบัติการวิจัยด้านการแสดงครั้งนี้ได้จัดแสดงเป็นครั้งแรกให้ผู้ชมจากโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการสุวรรณภูมิจำนวน ๑๔๐ คนที่เข้าชมพิพิธภัณฑ์หนังใหญ่วัดบ้านดอนเมื่อวันที่ ๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๖๗ นอกจากนั้นคณะหนังใหญ่วัดบ้านดอนได้นำผลงานสร้างสรรค์จากการวิจัยครั้งนี้ไปร่วมการแสดงทางวัฒนธรรมของจังหวัดระยองและมีกำหนดเปิดการแสดงในเทศกาลหนังใหญ่ไฟกะลาซึ่งเป็นเทศกาลแสดงหนังใหญ่ประจำปีของคณะหนังใหญ่วัดบ้านดอน การวิจัยครั้งนี้ทำให้เห็นว่าการทำงานสร้างสรรค์ด้านการแสดงจากองค์ความรู้เดิมของเจ้าของวัฒนธรรมในฐานะผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในนิเวศวัฒนธรรมได้มีส่วนร่วมในการตรวจสอบและการประเมินตามกระบวนการวิจัยทำให้ผลงานสร้างสรรค์เกิดประโยชน์ สามารถสร้างคุณค่าให้กับชุมชนตามวัตถุประสงค์ของการวิจัยครั้งนี้