การสร้างและสะสมทุนสู่การเป็นรัฐมนตรี : การสร้างความน่าเชื่อถือและความไว้วางใจทางสังคม

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ในการวิเคราะห์กระบวนการสร้าง สะสม และแปลงทุนของนักการเมืองไทยเพื่อเข้าสู่และรักษาตำแหน่งรัฐมนตรีในช่วงปี พ.ศ. 2562–2567 โดยใช้แนวคิดเรื่องทุน และสนาม ของปิแอร์ บูร์ดิเออเป็นกรอบหลักในกานวิเคราะห์ ข้อมูลในงานวิจัยนี้ได้มาจากการวิเคราะห์เอกสารควบคู่กับการสัมภาษณ์เชิงลึกทั้ง อดีตรัฐมนตรี รัฐมนตรี เลขานุการและคนใกล้ชิดรัฐมนตรี นักวิชาการ และผู้สื่อข่าวการเมือง ผลการวิจัยชี้ว่า การเข้าสู่ตำแหน่งรัฐมนตรีมิได้ขึ้นอยู่กับทุนประเภทเดียว หากแต่เกิดจากการผสมผสานและการแปลงทุนหลากหลายรูปแบบ ทั้งทุนเศรษฐกิจที่ใช้สร้างเครือข่ายและอำนาจต่อรอง ทุนสังคมที่เกิดจากเครือญาติ พรรคการเมือง และกลุ่มผลประโยชน์ ทุนวัฒนธรรมที่มาจากการศึกษา ความเชี่ยวชาญ หรือประสบการณ์ และทุนเชิงสัญลักษณ์ที่สร้างความชอบธรรมและการยอมรับในสังคม อย่างไรก็ตาม บริบทการเมืองไทยในช่วงเวลาดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าทุนเศรษฐกิจและทุนสังคมมีบทบาทนำในการกำหนดเส้นทางสู่ตำแหน่งรัฐมนตรี ขณะที่ทุนวัฒนธรรมและทุนเชิงสัญลักษณ์ยังคงสำคัญต่อการสร้างความน่าเชื่อถือและความมั่นคงทางการเมือง ข้อค้นพบเหล่านี้แสดงให้เห็นว่าการเมืองไทยมิได้เป็นเพียงการต่อรองเชิงอำนาจระหว่างบุคคลหรือพรรคการเมือง แต่ยังเป็นกระบวนการต่อสู้เชิงสัญลักษณ์ภายในสนามการเมืองที่นักการเมืองต้องใช้กลยุทธ์ในการแปลงทุนเพื่อความอยู่รอดและความก้าวหน้า งานวิจัยนี้จึงมีส่วนช่วยขยายความเข้าใจต่อพลวัตของการเมืองไทยร่วมสมัย และเปิดพื้นที่ในการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างทุนทางการเมืองกับโครงสร้างเชิงสถาบันในระยะยาว