ความชุกของภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วในผู้ป่วยที่มีภาวะไทรอยด์เป็นพิษของผู้ป่วยที่ได้มารักษา ณ โรงพยาบาลแห่งหนึ่งในภาคตะวันออกในประเทศไทย

Abstract

บทนำและวัตถุประสงค์: ภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว (Atrial fibrillation) เป็นภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะที่พบได้บ่อยที่สุดในเวชปฏิบัติ มักพบในประชากรที่มีอายุมากกว่า 60 ปี โดยมีปัจจัยเสี่ยงร่วมหลายประการ เช่น อายุที่เพิ่มขึ้น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ภาวะหัวใจล้มเหลว ความผิดปกติของลิ้นหัวใจ การสูบบุหรี่ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ และภาวะไทรอยด์เป็นพิษ เป็นต้น เนื่องจากภาวะนี้มีความชุกสูงกว่าประชากรทั่วไป จึงมีคำแนะนำให้ตรวจระดับฮอร์โมนไทรอยด์ในผู้ป่วยทุกรายที่ได้รับการวินิจฉัยว่ามีภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว อย่างไรก็ตาม ข้อมูลเกี่ยวกับปัจจัยเสี่ยงของภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วในผู้ป่วยไทรอยด์เป็นพิษในประชากรไทยยังมีอยู่จำกัด จากการทบทวนวรรณกรรมที่ผ่านมา ส่วนใหญ่มุ่งเน้นการศึกษาอุบัติการณ์ของภาวะไทรอยด์เป็นพิษในผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว แต่ยังไม่มีการศึกษาที่ชัดเจนเกี่ยวกับความชุกและปัจจัยเสี่ยงของภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วในผู้ป่วยที่มีภาวะไทรอยด์เป็นพิษในประเทศไทย จึงเป็นที่มาของการศึกษานี้ วิธีการศึกษา: การศึกษานี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณาแบบย้อนหลัง (Retrospective cross-sectional study) โดยทำการศึกษาในผู้ป่วยอายุเกิน 18 ปี ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นภาวะไทรอยด์เป็นพิษ (Thyrotoxicosis) และเข้ารับการรักษาที่แผนกผู้ป่วยนอกอายุรกรรม หอผู้ป่วยในอายุรกรรม และหอผู้ป่วยเวชบำบัดวิกฤติ โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยบูรพา ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2562 ถึงวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2568 ข้อมูลที่รวบรวมถูกนำมาวิเคราะห์ทางสถิติ เช่น เพศ อายุ ปัจจัยเสี่ยง ระดับความรุนแรงของภาวะไทรอยด์เป็นพิษ ผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการ และการเกิดภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว (Atrial fibrillation) ผลการศึกษา: ผู้ป่วยที่มีเป็นภาวะไทรอยด์เป็นพิษทั้งหมด 801 ราย พบภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วร่วมด้วย 65 ราย คิดเป็นความชุกร้อยละ 8.11 (95% CI 63.2 – 10.23) เป็นเพศชาย 31 ราย (ร้อยละ 47.69) และเพศหญิง 34 ราย (ร้อยละ 52.31) อายุเฉลี่ย 57.11 ? 15.59 ปี เมื่อเปรียบเทียบผู้ป่วยที่พบภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วกับผู้ป่วยที่ไม่มีภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วพบว่ามี อายุเฉลี่ยที่วินิจฉัยภาวะไทรอยด์เป็นพิษสูงกว่า (51.68 ? 15.35 และ 36.33 ? 15.38; p < 0.001) มีโรคร่วมเช่น ความดันสูง (ร้อยละ 41.54 เทียบกับร้อยละ 11.68; p < 0.001) เบาหวาน (ร้อยละ 21.54 เทียบกับร้อยละ 5.16; p < 0.001) ไขมันสูง (ร้อยละ 29.23 เทียบกับ 10.60; p < 0.001) โรคหัวใจล้มเหลวเรื้อรัง (15.38 เทียบกับ 0.54; p < 0.001) เป็นต้น และ พบ Thyroid crisis มากกว่าในกลุ่มหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วจำนวน 20 ราย (ร้อยละ 30.77 เทียบกับร้อยละ 1.63; p < 0.001) เมื่อนำปัจจัยต่าง ๆ มาเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มที่มีและไม่มีภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว พบว่า อายุวินิจฉัยภาวะไทรอยด์เป็นพิษมี Adjusted OR 1.06 (95% CI 1.03 – 10.8, p < 0.001), เพศชาย Adjusted OR 3.90 (95% CI 1.99 – 7.65, p < 0.001), ภาวะหัวใจล้มเหลวเรื้อรัง Adjusted OR 10.52 (95% CI 2.60 – 42.51, p = 0.001), Thyroid crisis Adjusted OR 66.34 (22.12 – 198.95, p < 0.001) สรุปและข้อเสนอแนะ: การศึกษานี้พบว่าการเกิดภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วในผู้ป่วยที่มีภาวะไทรอยด์เป็นพิษมีปัจจัยเสี่ยงหลายประการ ได้แก่ เพศชาย อายุ โรคร่วม เช่น ความดันสูง เบาหวาน ไขมันสูง หัวใจล้มเหลวเรื้อรัง และ ประวัติ Thyroid crisis ดังนั้นควรเฝ้าระวังและคัดกรองภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้วในผู้ป่วยภาวะไทรอยด์เป็นพิษที่มีปัจจัยเสี่ยงดังกล่าว