การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรและแบบแผนการบริโภคอาหารของครัวเรือนไทย

Abstract

การศึกษานี้ตรวจสอบแบบแผนการบริโภคอาหารของครัวเรือนในประเทศไทยโดยใช้ข้อมูลการสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมครัวเรือน พ.ศ. 2558 ข้อมูลรายการอาหารแบ่งเป็น 6 หมวดหลัก ประกอบด้วย (1) ข้าวและอาหารจำพวกแป้ง (2) เนื้อสัตว์และปลา (3) นมเนยไข่ (4) ผักผลไม้ (5) อาหารสำเร็จรูปและอื่น ๆ ที่บริโภคที่บ้าน และ (6) การรับประทานอาหารนอกบ้าน เครื่องดื่มแอลกอฮอล์และยาสูบ แบบจำลอง Quadratic Almost Ideal Demand System (QUAIDS) ที่ควบคุมปัจจัยด้านประชากรนำมาใช้ประมาณค่าเพื่อการวิเคราะห์พฤติกรรมการบริโภคอาหารของครัวเรือนไทย ความยืดหยุ่นอุปสงค์ต่อราคาและรายจ่าย คำนวณขึ้นจากผลการประมาณค่าแบบจำลอง QUAIDS ผลการศึกษาสำคัญ พบว่า ความยืดหยุ่นรายจ่ายของข้าวและอาหารจำพวกแป้งมีค่าต่ำสุด (0.72) ค่อนข้างต่ำเมื่อเปรียบเทียบอาหารหมวดอื่น ๆ เนื้อสัตว์และปลา (1.09) นมเนยไข่ (1.01) และการบริโภคอาหารนอกบ้านรวมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และยาสูบ (1.29) จัดเป็นสินค้าฟุ่มเฟือย ความยืดหยุ่นอุปสงค์ต่อราคาของทุกหมวดอาหารมีค่าน้อยกว่า 1 อยู่ระหว่าง -0.76 และ -0.97 ความยืดหยุ่นไขว้จากอุปสงค์ที่มีการชดเชยรายได้มีค่าเป็นบวกทุกค่าแสดงว่า หมวดอาหารที่พิจารณาสามารถทดแทนกันได้ระดับหนึ่ง อย่างไรก็ตาม ความอ่อนไหวของความต้องการอาหารเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงราคาและรายได้มีความแตกต่างกันสูงระหว่างครัวเรือนประเมินจากชั้นรายได้ อายุหัวหน้าครัวเรือน และเขตที่อยู่อาศัย (เมือง/ชนบทและภูมิภาค) ยิ่งไปกว่านั้น ครัวเรือนรายได้ต่ำและครัวเรือนที่มีผู้สูงอายุเป็นหัวหน้าครัวเรือนมีความอ่อนไหวการบริโภคอาหารค่อนข้างสูงเกือบทุกหมวดเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงราคาและรายได้