การเปรียบเทียบคุณสมบัติทางจิตวิทยาของแบบสอบถามวัดคุณภาพชีวิตอีคิวไฟว์ดีไฟว์แอล (EQ-5D-5L) และอีคิวไฟว์ดีทรีแอล (EQ-5D-3L) ในประเทศไทย

Abstract

แบบสอบถาม EQ-5D เป็นแบบสอบถามวัดระดับคุณภาพชีวิตที่นิยมใช้เนื่องจากสามารถใช้วัดระดับคุณภาพชีวิตได้ทั้งประชากรทั่วไปและกลุ่มผู้ป่วย อีกทั้งยังใช้ในการประเมินผลลัพธ์ในเชิงความเป็นมนุษย์ที่ใช้สำหรับการประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ได้ ซึ่งแบบสอบถาม EQ-5D มีทั้งหมด 2 เวอร์ชั่นคือ EQ-5D-3L (3L) และ EQ-5D-5L (5L) โดยงานวิจัยก่อนหน้าในประเทศไทยพบว่า EQ-5D-5L มีอิทธิพลเชิงเพดานและมีอำนาจการจำแนกที่ดีกว่าแบบสอบถาม EQ-5D-3L แต่ยังไม่มีการทดสอบในกลุ่มประชากรทั่วไป ดังนั้นการศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์ในการเปรียบเทียบคุณสมบัติทางจิตวิทยาของแบบสอบถามทั้งสองเวอร์ชั่นได้แก่ค่าอิทธิพลเพดานและอิทธิพลพื้น, ความตรงทางโครงสร้าง, ความเที่ยง, ความไวในการตอบสนองและความสามารถในการให้ข้อมูล ในกลุ่มประชากรไทยทั่วไป การศึกษานี้เป็นการศึกษาภาคตัดขวางที่ดำเนินการทำการศึกษาในกลุ่มประชากรไทยทั่วไปจำนวนทั้งหมด 1,200 คน ซึ่งใช้การสัมภาษณ์ต่อหน้าโดยพนักงานสัมภาษณ์ กลุ่มตัวอย่างแต่ละคนจะต้องมีการตอบแบบสอบถามซึ่งประกอบไปด้วยทั้งหมด 6 ส่วนคือ 1) คุณสมบัติพื้นฐานของกลุ่มตัวอย่าง, 2) แบบสอบถาม EQ-5D-3L, 3) แบบสอบถาม SF-12v2, 4) แบบสอบถาม WHOQoL-BREF, 5) แบบสอบถาม EQ-5D-5L และ 6) ความเป็นไปได้ของแบบสอบถาม นอกจากนี้จะมีการสุ่มกลุ่มตัวอย่างออกมา 400 คนจากการสัมภาษณ์ครั้งแรกเพื่อทำการตอบแบบสอบถามอีก 2 สัปดาห์ถัดมาสำหรับในการทดสอบความเที่ยงและความไวในการตอบสนองของแบบสอบถามทั้งสองเวอร์ชั่น ผลการศึกษาคุณสมบัติทางจิตวิทยาพบว่าแบบสอบถาม 5L มีอิทธิพลเชิงเพดานที่น้อยกว่าแบบสอบถาม 3L (57.17% และ 49.08%, p < 0.001) นอกจากนี้ยังพบว่าค่าดัชนีอำนาจการจำแนกของ 5L จะดีกว่า 3L แต่อย่างไรก็ตามค่าดัชนีความสัมพันธ์ระหว่างมิติสุขภาพของแบบสอบถาม EQ-5D ทั้งสองเวอร์ชั่นและมิติสุขภาพที่คล้ายคลึงกันในแบบสอบถาม SF-12v2 และ WHOQoL-BREF อยู่ในระดับปานกลาง ส่วนความตรงจากสิ่งที่รู้พบว่าทั้งสองเวอร์ชั่นพบว่าเพศหญิง, ผู้สูงอายุ, ผู้ที่มีการศึกษาน้อยและผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือปัญหาสุขภาพจำนวนมากจะมีระดับคุณภาพชีวิตที่ลดลงซึ่งตรงกับที่ตั้งสมมุติฐานไว้ ความเชื่อมั่นในการทดสอบซ้ำของแบบสอบถามทั้งในระดับมิติสุขภาพและค่าอรรถประโยชน์อยู่ในระดับดีทั้งสองเวอร์ชั่น แต่อย่างไรก็ตามแบบสอบถาม 5L จะมีค่าระดับความเชื่อมั่นที่ต่ำกว่า 3L เล็กน้อย ซึ่งสอดคล้องกับความไวในการตอบสนองของแบบสอบถามที่ 5L จะมีความไวในการตอบสนองน้อยกว่า 3L เล็กน้อย โดยสรุปคือจากหลักฐานทางวิชาการสนับสนุนการใช้ EQ-5D ในการวิจัยหรือการปฏิบัติทางคลินิคในกลุ่มประชากรทั่วไปเนื่องมาจากว่ามีระดับของคุณสมบัติทางจิตวิทยาอยู่ในระดับที่ยอมรับได้ แต่อย่างไรก็ตามควรมีการทำการศึกษาในกลุ่มประชากรไทยทั่วไปที่มีขนาดใหญ่ขึ้นรวมทั้งมีสถานะทางสุขภาพที่หลากหลายมากขึ้น เพื่อใช้ในการทดสอบค่าความเชื่อมั่นและความไวต่อการตอบสนองของทั้งสองเวอร์ชั่นอีกครั้งหนึ่ง